جریان

میهای چیکسنت‌میهایی، روان‌شناس پوهنتون شیکاگو، حدود بیست‌وپنج سال تحقیق کرد که آدم‌ها چه وقت بهترین حال را دارند. جواب او «حالت جریان» است: حالتی که آدم چنان در کاری غرق می‌شود که هیچ چیز دیگر برایش مهم به نظر نمی‌رسد، و آن کار را به‌خاطر خودِ آن دنبال می‌کند. این کتاب که در سال ۱۹۹۰ چاپ شد، اولین بار این تحقیق را برای خواننده‌های عادی شرح داد. پایهٔ آن مصاحبه با هزاران نفر است، از کوه‌نوردان و داکتران جراح تا کارگران فابریکه، دهقانان کوه‌های الپ در ایتالیا و نوجوانان توکیو، و همچنین «روش نمونه‌گیری از تجربه»، که در آن آدم‌ها یک هفته یک دستگاه کوچک خبرده (پیجر) با خود دارند و هر بار که صدا می‌دهد، می‌نویسند چه می‌کنند و چه حسی دارند.

کتاب ده فصل دارد. دو فصل اول توضیح می‌دهد چرا رسیدن به خوشبختی سخت است و آگاهی و توجه چطور کار می‌کنند. فصل‌های سوم و چهارم شرح می‌دهند حالت جریان چه حسی دارد و چه شرایطی آن را ممکن می‌کند. فصل‌های پنجم تا هشتم نشان می‌دهند این حالت را چطور می‌شود از راه جسم و حواس، ذهن، کار، تنهایی، خانواده و دوستان پیدا کرد. فصل نهم به این می‌پردازد که آدم‌ها سختی را چطور به چالش تبدیل می‌کنند، و فصل دهم به اینکه چطور می‌شود به تمام زندگی معنا داد. نویسنده می‌گوید این کتاب دستورالعمل نیست: اصل‌ها و مثال‌هایی پیش می‌گذارد تا خواننده خودش آنها را در زندگی‌اش به کار ببرد.

یادداشت. رقم‌های کتاب، دربارهٔ مصرف وقت، جرم، نظرسنجی‌های خوشبختی و مانند اینها، از تحقیق‌های دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ است و بیشتر به امریکا مربوط می‌شود. خود نویسنده می‌گوید اندازه‌ای که برای مقدار معلوماتی که ذهن می‌تواند بگیرد آورده، فقط یک تخمین تقریبی است.